حل المسائل الهداية في النحو

تعريف علم نحو چيست؟

موضوع علم نحو چيست؟

براى چه نياز به خواندن و فراگرفتن علم نحو داريم؟

كلمه را تعريف كن و اقسامش را بشمار؟

جهت منحصر بودن كلمه در سه قسم چيست؟

اسم را با ذكر چند مثال تعريف كنيد؟

تعريف فعل چيست؟

در دو آيه ذيل علامات اسماء را معين كنيد؟

حرف را تعريف كرده و چند مثال براى آن بياوريد؟

در جملههاى ذيل اسماء و افعال و حروف آنها را جدا كنيد؟

كلام را تعريف كنيد و مثالى براى آن بياوريد؟

اقسام كلام را بيان كرده و براى آنها مثالى بياوريد؟

جملات فعليه و اسميه را از جملههاى زير بيرون آوريد؟

معرب را تعريف كرده و براى آن مثالى بزنيد؟

معرب چه حكمى دارد؟

اعراب و عامل را تعريف كنيد؟

در جملات ذيل كلمه معرب و عامل و اعراب را معين كنيد؟

اسم صحيح و جارى مجراى آن را با ذكر چند مثال تعريف كنيد؟

اعراب اسماء غير منصرف چيست مثالى براى آن بزنيد؟

در جملات زير اسماء معرب را جدا نموده و نوع اعراب آنها را ذكر نمائيد

بين علامت تثنيه و علامت جمع مذكر سالم چه فرقى است؟

اسم مقصور چيست؟ آنرا با مثال بياوريد؟

اسم منقوص را تعريف كرده و براى آن مثالى بياوريد؟

در جملات زير اسماء معرب را جدا كرده و نوع اعرابشان را بگوئيد

اسم متمكن را تعريف كرده و حكمش را با ذكر چند مثال بيان نمائيد؟

اسم غير منصرف را تعريف كرده و حكمش را بيان نموده و مثالى برايش بياوريد؟

اسباب نهگانهاى كه مانع از منصرف گرديدن اسم است را بشماريد؟

عدل را تعريف كرده و اقسامش را با ذكر چند مثال ذكر كنيد؟

در مؤنث معنوى شرط غير منصرف بودن چيست؟

چرا در معارف شرط غير منصرف بودن فقط علميت مىباشد؟

شرائط غير منصرف بودن اسماء عجمى را ذكر كرده و چند مثال براى آن بياوريد؟

صيغه جمع منتهى الجموع بر چه وزنى است؟

در جملات زير اسماء غير منصرف را جدا كرده و سبب عدم انصراف آنها را بيان كنيد؟

شرائط مانع از صرف بودن مركب را بيان كرده و براى آن مثالى بزنيد؟

شرط مانع از صرف بودن الف و نون زائده را بيان كنيد

در دو جمله زير اسماء غير منصرف را جدا كرده و سبب عدم انصرافشان را بيان كنيد؟

اسماء مرفوع را بشماريد؟

فاعل را تعريف كرده و انواعش را نام ببريد؟

حكم اسناد فعل به جمع مكسر چيست؟

چه وقت فعل را تثنيه و جمع مىآورند؟

در جملات زير فاعل و مفعول را استخراج كنيد؟

در چه وقت تقديم فاعل بر مفعول واجب است؟

آيا فعل به تنهائى يا با فاعل حذف مىشود؟

نائب فاعل را تعريف كرده و مثالى براى آن بزنيد؟

در مثالهاى زير آيا تقديم مفعول بر فاعل جايز است؟

مبتداء و خبر را تعريف كرده و براى آن دو مثالى بزنيد؟

عامل در مبتداء و خبر چيست؟

مسوغات ابتداء بالنكره را با ذكر امثله بيان كنيد؟

در چه وقت تقديم خبر بر مبتداء جايز است؟

در جملات ذيل مبتداء را از خبر مشخص كنيد

اقسام خبر را با ذكر مثالى براى هركدام بيان كنيد؟

متعلق ظرف چيست آنرا با مثال بيان كنيد؟

مبتداء وصفى چيست و شرط آن چه مىباشد؟

در جملات ذيل اقسام خبر را معين كرده و عائد را در آنها ذكر نمائيد؟

حروف مشبهة بالفعل را شمرده و براى هريك مثالى بياوريد؟

حكم خبر حروف مشبهة بالفعل از حيث افراد و جمله و تعريف و تنكير چيست؟

چه وقت و براى چه تقديم خبر حروف مشبهة بالفعل بر اسم آنها جايز است؟

عمل افعال ناقصه را با ذكر مثال يادآورى نمائيد؟

آيا خبر«كان» و نظائر آن بر اسمش مقدم مىشود؟ با ذكر چند مثال آنرا توضيح دهيد

آيا خبر اين افعال(افعال ناقصه) بر اين افعال مقدم مىشود؟ آنرا با چند مثال تشريح نمائيد

مفعول مطلق را با ذكر مثال تعريف كنيد؟

اقسام مفعول مطلق را با ذكر مثال بشماريد

در كجا عامل مفعول مطلق حذف مىشود

مفعول به را تعريف كن و مثالى براى آن بياور

از آيات ذيل مفعول مطلق را استخراج كن و نوع آنرا بيان نما

موارد وجوب حذف عامل مفعول به را با چند مثال مفيد ذكر كنيد

در باب تحذير چه وقت حذف عامل واجب است

در جملات زير مفعول به را مشخص كرده و عامل آنرا معين نمائيد

تعريف منادى چيست؟ آنرا با ذكر مثال بياوريد

مناداى معرب را ذكر كرده و براى آن مثالى بزنيد

مناداى مرخم را با ذكر مثال تعريف كنيد

مناداى مندوب چيست؟

چه فرقى بين«يا» و«وا» مىباشد؟

در جملات ذيل منادى را استخراج كرده و نوع و اعرابش را بيان كنيد

مفعول فيه را تعريف كنيد

اقسام مفعول فيه را با مثال بشماريد

مفعول له را تعريف كرده و انواعش را ذكر كنيد

از عبارات ذيل مفعول فيهها را جدا كرده و نوع آنها را بيان كنيد

مفعول معه را تعريف كرده و براى آن مثال بزنيد

چه وقت در مفعول معه دو وجه جايز است؟

چه وقت در مفعول معه نصب متعين است؟

در عبارات زير مفعول معهها را جدا كنيد

در جملات زير مفعولها را جدا كرده و نوع هريك را بيان كنيد

تعريف حال چيست؟ آن را با مثال ذكر كنيد

انواع عامل حال را با مثال ذكر كنيد

چه وقت تقديم حال بر ذو الحال واجب است؟

اقسام حال را با مثال بيان كنيد

تمييز را تعريف كرده و براى آن مثال بزنيد

اقسام تمييزى كه ابهام را از ذات بر طرف مىكند ذكر نموده و براى آنها مثال بزنيد

مستثنا را با ذكر مثال تعريف كنيد

اقسام مستثنا را بيان كرده و براى آنها مثال بزنيد

در جملات و عبارات زير تمييز را پيدا كرده و نوع آنرا بيان كنيد

در چه وقت نصب مستثنا واجب است؟

تعريف مستثناى مفرغ را ذكر كرده و اعرابش را بگوئيد

وقتى كلمه«غير» براى استثنا استعمال شود اعرابش چيست؟

در عبارات ذيل مستثنا را استخراج كرده و نوعش را بيان كنيد

بين خبر افعال ناقصه و خبر مبتداء چه فرقى است؟

در چه وقت نصب اسم لاء نفى جنس واجب است؟ مثالى براى آن بزنيد

اسم لاء نفى جنس وقتى نكره و بين آن و لاء فاصله باشد اعرابش چيست؟

در جملات ذيل خبر«كان» و نظائر آن را استخراج كرده و مشخص نمائيد

وجوهى كه در«لا ضرر و لا ضرار فى الاسلام» جائز مىباشد را بنويسيد

شروط عمل«ما» و«لا» مشبهه بليس را با مثال ذكر كنيد

دليل حجازيين بر عمل كردن«ما» و«لا» و برهان بنى تميم بر عمل نكردن اين دو چيست؟

زير عبارات صحيح خط بكشيد

در جملات زير دو معمول(اسم و خبر) نواسخ را استخراج كرده و مشخص نمائيد

مضاف اليه را با ذكر مثال تعريف كنيد

اقسام اضافه را با ذكر مثال بيان كنيد

اضافه معنويه را تعريف كرده و انواع آنرا با ذكر مثال بيان نمائيد

فائده اضافه چيست؟

در آيات شريفه زير نوع اضافه را معين كنيد

حكم اسم صحيح يا جارى مجراى آنكه به ياء متكلم اضافه شده چيست؟

اعراب اسماء سته در وقتى كه از اضافه قطع شده باشند چيست؟

چرا كلمه«ذو» حركات اعرابى نمىگيرد؟

اسماء زير را به ياء اضافه كرده سپس آنها را در جملات بياوريد

اسمهاى مرفوع و منصوب و مجرور را در جملات زير تركيب كرده و وجه اعرابشان را بيان كنيد

تابع را تعريف كرده و اقسامش را ذكر كنيد

نعت را تعريف كرده و اقسامش را بيان نمائيد

نعت حقيقى از منعوتش در چه چيز تبعيت مىنمايد؟

نعت سببى از منعوتش در چه چيز واجب است تبعيت كند؟

فوائد نعت چيست؟ با مثالهاى مفيد آنها را شرح دهيد

منظور از اين عبارت(ضمير نه موصوف واقع شده و نه صفت) چيست؟

در جملات زير نعتها را مشخص كنيد

عطف نسق را تعريف كرده و براى آن مثالى بزنيد

در چه وقت جايز است بر دو ضمير متصل مرفوع و مجرور عطف نمود؟

اقوالى كه در مورد عطف بر دو معمول دو عامل مختلف مىباشد را ذكر كنيد

در جملات زير معطوف و معطوف عليه را مشخص كنيد

تأكيد را تعريف كرده و براى آن مثالى بياوريد

تأكيد لفظى را با ذكر مثال تعريف كنيد

بين الفاظ تأكيد معنوى چه فرقى هست؟ با مثال آنها را شرح دهيد

ضمير متصل مرفوع را چگونه با«نفس» و«عين» تأكيد مىكنند؟ براى آن مثالى بياوريد

شرط كلمهاى كه با«كل» و«اجمع» تأكيد مىشود چيست؟

از جملات و عبارات زير تأكيد معنوى را استخراج كنيد

بدل را تعريف كرده و براى آن مثالى بزنيد

سؤالات و تمرينات ص

مبنى را با دو قسمش تعريف كرده و براى آنها مثال بزنيد

مبنيات را بشماريد

مضمر را تعريف كرده و براى آن مثالى بزنيد

انحاء و انواع تقدم مرجع ضمير غائب را ذكر كرده و براى آنها مثالهاى مفيد بياوريد

ضمير متصل و منفصل را تعريف كرده و اقسام آن دو را ذكر كنيد

در جملات زير انحاء و انواع تقدم مرجع ضمير را معين كنيد

مواضع استتار ضمير را ذكر كرده و براى آنها مثالهاى مفيد بياوريد

ضمير شأن و قصه چيست؟ براى آن دو مثال بزنيد

وجه ناميدن ضمير به ضمير فصل چيست؟

اسم اشاره را تعريف كرده و براى آن مثالى بياوريد

با چه لفظى به دو مذكر و دو مؤنث اشاره مىكنند؟ آنرا با ذكر مثال واضح كنيد

الفاظ اسم اشاره كه به مفرد مؤنث اختصاص دارند چيست؟

ضمائر شأن و قصه و فصل را در جملات زير استخراج نمائيد

اسم موصول چيست؟

فرق موصول مختص و مشترك چيست؟

موصولات مختص را بشماريد

الفاظ موصولات مشترك چندتا است؟

شرط صله«الف و لام» چيست؟

در چه وقت حذف عائد از صله جائز است؟ براى آن مثالى بياوريد

اسم فعل را تعريف كرده و براى آن مثالى بزنيد

وزن قياسى اسم فعل كدام است و براى آن مثالى بياوريد

به وزن فعال چه ملحق مىشود؟

اسم صوت چند قسم است؟ براى آنها مثال بزنيد

اسم مركب چيست؟

اقسام اسم مركب را ياد كنيد

اعراب جزء دوم مركبى كه مشتمل بر حرف نيست چيست؟

در جملات زير اسماء افعال را استخراج كنيد

كنايه را تعريف كرده و براى آن مثالى بزنيد

اقسام«كم» چيست؟ آنها را با مثال ذكر نمائيد

چه وقت«كم» منصوب مىشود؟

چه وقت«كم» مجرور واقع مىشود؟

چه وقت«كم» مرفوع مىگردد؟

در جملات زير نوع«كم» و تمييز آن را معين كرده و اعراب آن را بيان نمائيد

غايات چه مىباشند؟

براى چه«حيث» مبنى است و شرط آن چه مىشود؟

«اذا» و«اذ» براى چه زمانى استعمال مىشوند؟

در جملات زير، ظروف را استخراج كرده و اعراب آنها را معين كنيد

معناى«أين» و«انى» چيست؟

«متى» و«كيف» و«ايان» براى چه معنائى استعمال مىشوند، براى آن مثال بزنيد

معناى«مذ» و«منذ» چيست؟

فرق بين«لدى، لدن» و«عند» چيست؟

فرق بين«قط» و«عوض» چيست؟

در چه وقت جايز است ظروف مبنى بر فتح شوند؟

حكم«مثل» و«غير» در صورتى كه با«ما، ان و ان» بيايند چيست با مثال آنرا روشن كنيد

در جملات زير ظروف را استخراج كرده و اعراب آنها را بيان كنيد

معرفه و نكره را با ذكر مثال تعريف كنيد

معارف را شمرده و براى آنها مثال بزنيد

تعريف علم چيست؟

اسم عدد چيست؟ و اصول عدد كدام است؟

از يازده تا نوزده عدد چگونه استعمال مىشود؟

كيفيت استعمال اعداد از سه تا ده را با ذكر مثالهاى مفيد بيان كنيد

كيفيت استعمال دو عدد«مأه» يعنى صد و«الف» يعنى هزار را ذكر كنيد

ارقام واقع در جملات زير را كه با عدد نوشته شده به حروف تبديل كنيد

براى چه«واحد» و«اثنين» احتياج به مميز ندارند؟

چه زمانى تمييز عدد را مفرد و منصوب مىآورند؟

اسمى كه بعد از عدد سه تا ده واقع مىشود حكمش چيست؟

مذكر و مؤنث را تعريف كرده و براى آن دو مثال بياوريد

علامات تأنيث چيست و كدام مقدر گرفته مىشود؟

اقسام مؤنث را با مثال بياوريد

ارقامى كه در ذيل با عدد نوشته شده است را با حروف بنويسيد و به هركدام اسماء مذكر و مؤنث را به عنوان تمييز ملحق نمائيد

تعريف مثنى چيست؟ آنرا با مثال ذكر كنيد

اسم مقصور را چگونه مثنى مىكنند؟ آنرا با مثال بيان كنيد

در كلمات ذيل مثنى را از غير آن جدا كنيد

جمع را تعريف كرده و اقسامش را با مثال ذكر كنيد

جمع مصحح چيست؟ و چند قسم دارد

جمع مذكر سالم را تعريف كنيد

جمع مذكر سالم در اسم منقوص چگونه است؟ آنرا با مثال بيان كنيد

از اسم مقصور چگونه جمع مذكر سالم بنا مىكنند؟

شرط جمع مذكر سالم در اسم و صفت چيست؟

كيفيتت بناء جمع مؤنث سالم چيست و شرط آن در صفت چه مىباشد؟

چرا از كلمات ذيل نمىتوان جمع مذكر سالم بنا نمود؟

كلمات زير را جمع مذكر سالم ببنديد

جمع مكسر را با ذكر مثال تعريف كنيد

جمع قله چيست؟ اوزان آن را ذكر كنيد

چه زمانى جمع كثره بجاى قله استعمال مىشود؟ آنرا با ذكر مثال روشن كنيد

مصدر چيست؟ براى آن مثالى بزنيد

چه زمانى مصدر عمل فعل را انجام مىدهد

آيا اطلاق لازم يا متعدى بر مصدر صحيح بوده يا نه؟ آنرا با ذكر امثلهاى شرح دهيد

آيا تقديم معمول مصدر برآن جايز است يا نه؟ آنرا با مثال روشن كنيد

در آيات زير جمعهاى مكسر را استخراج كرده و نوع آنها را معين نموده و مفردشان را ذكر كنيد

اسم فاعل چيست؟ و از ثلاثى مجرد بر چه وزن مىآيد؟

اسم فاعل از غير ثلاثى مجرد چگونه ساخته مىشود؟ براى آن چند مثال بياوريد

چه وقت اسم فاعل همچون فعلش عمل مىكند؟ براى آن مثالى بياوريد

چه وقت اضافه شدن اسم فاعل واجب است؟

چه وقت اسم فاعل بدون شرط عمل مىكند؟

اسم مفعول را تعريف كنيد و كيفيت اشتقاق آنرا با ذكر چند مثال مفيد بيان نمائيد

شروط عمل كردن اسم مفعول چيست؟

در جملات زير اسم فاعل و مفعول را پيدا كرده و آنچه كه اين دو بر آن اعتماد كردهاند را ذكر نمائيد

صفت مشبهه را تعريف كرده و براى آن مثال بزنيد

چه وقت صفت مشبهه همچون فعلش عمل مىكند؟

در چه وقتى صفت حامل ضمير مىباشد آنرا با چند مثال شرح دهيد

در جملات ذيل صفت مشبهه و معمولش را استخراج كنيد

اسم تفضيل را تعريف كرده و صيغه آنرا ذكر نمائيد

شروط ساختن اسم تفضيل چيست؟

اگر فعلى جامع شروط لازمه نباشد چگونه اسم تفضيل از آن مىسازند؟

وجوهى كه در استعمال اسم تفضيل مىباشد را با مثالهائى ذكر نمائيد

در جملات زير اسمهاى تفضيل را استخراج كنيد

فعل ماضى چيست؟ و بر چه مبنى مىباشد؟

مضارع را تعريف كرده و براى آن مثال بزنيد

فعل مضارع را چرا مضارع مىنامند؟

فعل مضارع چه وقت مبنى مىشود آنرا با مثال روشن كنيد

فعل ماضى و مضارع را از جملات زير استخراج كرده و علامت اعراب و بناء را متذكر شويد

اعراب فعل مضارع مفرد صحيح چيست؟ آنرا با مثال روشن كنيد

كدام يك از صيغههاى فعل مضارع نصب و جزمشان به حذف نون مىباشد؟

در حالت رفع و جزم اعراب فعل مضارع ناقص يائى و واوى چيست؟

كدام نوع از فعل مضارع رفع و نصب و جزمش به تقدير ضمه و فتحه و حذف لام الفعل است؟

در فعل مضارع مرفوع عامل رفعى چيست؟

در جملات زير فعل مضارع را استخراج نموده و صنف اعراب آنها را بيان كنيد

نواصب مضارع را با ذكر مثال بيان كنيد

شش موضع از مواضع تقدير«ان» ناصبه را بشماريد

چه زمان اظهار«ان» جايز بوده و چه وقت واجب است؟

«ان» كه بعد از«ظن» واقع است چه مىباشد؟

در جملات ذيل فعل مضارع منصوب را استخراج كرده و سبب منصوب شدنشان را بيان كنيد

عواملى كه مضارع را جزم مىدهند با ذكر مثال بشماريد

فرق ين لم و لما چيست؟

كلمات مجازات بر چه داخل شده و بعد از دخول بر چه دلالت دارند با ذكر مثال آنرا واضح كنيد

چه وقت جايز است كه جزاء را مرفوع و مجزوم خواند؟

در چه وقت ربط جزاء با فاء ممتنع و در چه وقت جايز است؟

در جملات زير مضارع مجزوم را استخراج كرده و عامل آنرا ذكر نمائيد؟

مواضع لزوم ربط جزاء با فاء را بشماريد

جزائى كه جمله اسميه است در چه وقت با فاء ربط داده نمىشود؟

ان شرطيه را چه وقت مقدر گرفته و شرطش چيست؟

در جملات زير جزاء شرط را استخراج كرده و بيان كنيد دخول فاء بر آن واجب بوده يا جائز و يا ممتنع و در ضمن سبب وجوب و جواز و امتناع را بيان نمائيد

فعل امر را تعريف كرده و براى آن مثال بزنيد

فعل امر چگونه ساخته مىشود؟

فعل امر مبنى بر چه مىباشد آنرا با مثالى روشن كنيد؟

فعل مجهول را تعريف كرده و براى آن مثال بزنيد

در ابوابى كه ابتداء آن همزه وصل يا تاء زائده مىباشد فعل ماضى چگونه مجهول مىشود؟

در جملات زير فعل امر را استخراج كرده و اصلى را كه فعل امر از آن مشتق شده است را بيان نمائيد

مضارع مجهول را چگونه مىسازند؟ چند مثال براى آن ذكر كنيد

مضارع مجهول از اجوف را چگونه مىسازند؟

وجوهى را كه در ماضى مجهول از اجوف جائز است ذكر كنيد

فعل لازم را تعريف كرده و براى آن مثال بزنيد

اقسام متعدى را شمرده و براى آن مثال بياوريد

كدام يك از مفاعيل سهگانه حذفش جائز است؟

در جملات زير فعلهاى مجهول را استخراج كرده و نائب فاعل آنها را معين كنيد

افعال قلوب بر چه داخل شده و عملشان چيست؟

آيا جايز است بر يكى از دو مفعول افعال قلوب اكتفاء نمود يا نه؟

فرق بين الفاء و تعليق چيست؟

معلقات افعال قلوب چيست؟ آنها را با ذكر مثال شرح دهيد

چه زمانى«ظننت» و«علمت» و«رأيت» و«وجدت» فقط به يك مفعول متعدى مىشوند؟

در جملات زير افعال قلوب را استخراج كرده و دو مفعول آنها را معين كنيد

افعال ناقصه را تعريف كرده و عمل آنها را بيان كنيد

اقسام«كان» را با ذكر مثال شرح دهيد

معناى«ظل» و«بات» چيست؟

در جملات زير افعال ناقصه را استخراج كرده و دو معمول آنها را مشخص نموده و معانى اين افعال را ذكر كنيد

افعال ناقصهاى را كه اولشان«ما» بوده بشماريد و معانى آنها را با مثالى ذكر كنيد

معناى«ليس» چيست؟ آنرا با مثال بياوريد

افعال مقاربه را تعريف كرده و مثالى براى آن بياوريد

اقسام افعال مقاربه را ذكر كرده و براى هر قسمى مثال مفيدى بياوريد

كداميك از افعال مقاربه با«ان» استعمال نمىشوند؟

خبر افعال مقاربه از چه نوع مىباشد؟

در جملات ذيل افعال ناقصه و دو معمول آنها را پيدا و مشخص كنيد

براى تعجب چند صيغه بوده و آنها را با مثال ذكر كنيد

دو صيغه تعجب را از چه مىسازند؟

آيا بين دو صيغه تعجب و معمولشان فاصله شدن جايز است؟

دو فل مدح را با ذكر مثال براى هركدام ذكر كنيد

فاعل افعال مدح و ذم چهچيز مىباشد؟

افعال مدح و ذم چيست؟ با مثال آنها را ذكر كنيد

در جملات زير افعال تعجب و معمول آنها را معين كنيد

حروف جر را تعريف كرده و براى آنها مثالى بياوريد

معانى«من» را بشماريد

«الى» براى چه معانى مىآيد آنرا با مثال روشن كنيد

در جملات زير دو حرف«من» و«الى» را استخراج كرده و نوع آنها را ذكر كنيد

معانى حتى و فى چيست؟

سه معنا از معانى«باء» را ذكر كرده و براى آنها مثال بزنيد

باء در كدام موارد زائد واقع مىشود؟

در آيات شريفه زير حروف«حتى» و«فى» و«باء» را استخراج كرده و معانى آنها را معين كنيد

سه معنا از معانى لام را نوشته و براى آنها مثال بزنيد

معناى«رب» چيست و مدخول آن چه مىباشد؟

چه فعلى بعد از«رب» واقع مىشود؟ و براى چه اينطور مىباشد؟

معناى واو«رب» چيست؟

در جملات زير«لام» و«رب» را استخراج كرده و معانى آنها را ذكر كنيد

واو و تاء قسم اختصاص به چه داشته؟ براى آن مثالى بزنيد

باء قسم بر سر چه داخل مىشود؟ براى آن مثالى بزنيد

در چه وقت جواب است«لام» بر جواب قسم داخل شود؟ با مثال آنرا شرح دهيد

در چه وقت«ما» يا«لا» بر جمله قسم داخل مىشود؟

چه وقت جواب قسم حذف مىشود؟ آنرا با چند مثال بيان كنيد

معناى«عن» و«على» چيست؟ براى آنها مثال بزنيد

«عن» و«على» چه وقت اسم مىباشند؟ آن را با چند مثال بيان كنيد

كاف به چه معنا استعمال مىشود؟

دو معناى«مذ» و«منذ» را با مثال بيان كنيد

حروف جارهاى كه براى استثناء استعمال مىشوند كدام مىباشند؟

در جملات زير«واو» و«تاء» و«على» و«كاف» را استخراج كرده و معانى آنها را متذكر شويد

حروف جاره زير را در جاهاى مناسب خالى از جملات ذيل قرار دهيد

حروف مشبهة بالفعل چندتا بوده و عمل آنها چيست؟

بعد از الحاق ماء كافه به حروف مشبهة بالفعل آيا واجب است بر سر جمله اسميه داخل شوند؟

مواضعى كه واجب است«ان» به كسر همزه خوانده شود را شمرده و براى آنها مثال بزنيد

مواضعى كه واجب است«ان» به فتح همزه خوانده شود را بشماريد

آنچه به اسم«ان» عطف مىشود اعرابش چيست؟

در جملات زير اسم«ان» را از خبر آن مشخص كنيد و سبب كسر همزه يا فتح آنرا ذكر نماييد

وقتى«ان» مكسوره مخفف شود لازمهاش چيست و براى چه اين لازمه را دارد؟

بعد از تخفيف آيا«ان» مكسوره عمل مىكند يا نه؟ مثالى براى آن بزنيد

اسم«ان» مفتوحه بعد از تخفيف چيست؟ مثالى براى آن بزنيد

در خبر«ان» مخففه كه جمله فعليه است چه چيز واجب مىباشد؟

معناى«كأن» و«لكن» را ذكر نموده و حكم اين دو بعد از مخفف شدن چيست؟

معانى«ليت» و«لعل» چيست؟ براى آن دو مثالى بزنيد

در آيات شريفه ذيل حروف مشبهة بالفعل را استخراج كرده و معانى آنها را ذكر نموده و دو معمول آنها را معين كنيد

بين معانى«واو» و«فاء» و«ثم» چه فرقى است با ذكر مثال آنرا شرح دهيد

بين معناى«ثم» و«حتى» چه فرقى است؟

در عطف به«حتى» شرط چيست؟ و«حتى» مفيد چه مىباشد؟

«او» و«اما» و«ام» براى چه معنائى استعمال مىشوند با مثال آنرا ذكر كنيد

در جملات ذيل عاطف و معطوف و معطوف عليه را معين كنيد

معناى«ام» چيست؟ و فرق بين«او» و«اما» چه مىباشد؟

شرائط استعمال«ام» متصله را ذكر كنيد

معناى«ام» منقطعه چيست؟

«ام» منقطعه در چند موضع استعمال مىشود؟

در جملات زير«ام» متصله را از منقطعه مميز و مشخص كنيد

«لا» و«بل» و«لكن» براى چه معنائى بوده و فرق بين آنها چيست؟

حروف تنبيه براى چه معنائى وضع شدهاند، براى آنها مثال بزنيد؟

«ها» و دو نظيرش«الا»،«ام» چه فرقى با هم دارند؟

حروف نداء را شمرده و ذكر كنيد كه آنها به چه اختصاص دارند؟

بين«نعم» و«بلى» و«اي» چه فرقى است؟

مواضع زائد واقع شدن«ان» را بشماريد

در چه وقت«ان» زائد مىباشد براى آن مثال بزنيد

كلمه«ما» با چه زائد واقع مىشود؟

مواضع زائد واقع شدن«لا» را ذكر كنيد

فرق بين«ما و ان» و بين ان چيست؟

از آيات شريفه زير حروف زيادى را استخراج نمائيد

دو حرف تفسير را شمرده و براى آن دو مثال بزنيد

با«ان» چه چيز تفسير مىشود؟

حروف تحضيض را شمرده و معانى آنها را بيان كنيد

مدخول حروف تحضيض چيست؟

وقتى«قد» بر سر ماضى داخل شود معنايش چيست؟ آنرا با مثال بيان كنيد

در چه وقت«قد» به معناى«تقليل» مىباشد، براى آن مثال بزنيد؟

بين«قد» و فعل با چه چيز فاصله مىاندازند؟

دو حرف استفهام بر سر چه داخل مىشوند؟

مواضعى كه جايز است همزه در آنها استعمال شود نه هل كدام مىباشند؟

از آيات شريفه ذيل حروف توقيع و استفهام را استخراج كنيد

حروف شرط را شمرده و بيان كنيد كه بر چه داخل مىشوند؟

فرق بين«ان» و«لو» چيست؟

«ان» در چه امورى استعمال مىشود، با مثالهائى آن را توضيح دهيد

«لو» بر چه دلالت مىكند، با مثال آنرا واضح كنيد

وقتى قسم بر شرط مقدم شود بيان كنيد

«اما» شرطيه در چه معنائى استعمال مىشود؟ براى آن مثال بزنيد

در جواب«اما» واجب است چه چيز آورده شود؟ آنرا با مثال واضح و روشن كنيد

در اما براى چه جمله شرط حذف مىشود؟

حكم جزئى كه بعد از«اما» مىآيد چيست؟

كلا براى چه وضع شده؟

چرا«كلا» كه به معناى«حقا» است مبنى مىشود؟

از آيات ذيل«اما» و«كلا» را استخراج كرده و معناى آن دو را ذكر نمائيد

تاء تأنيث ساكنه بر چه دلالت دارد؟ براى آن مثال بزنيد

چه وقت واجب است تاء تأنيث حركت داده شود و چه حركتى به آن داده و براى چه حركت مىگيرد؟

تنوين را تعريف كرده و براى آن مثال بزنيد

اقسام تنوين را بشماريد

تنوين تمكن چيست؟ و براى آن مثال بزنيد

تنوين تنكير و عوض را تعريف كنيد

چرا تنوين مقابله را مقابله ناميدهاند؟ آنرا با مثال شرح دهيد

تنوينى كه به اسم اختصاص ندارد چيست؟

چه وقت تنوين از علم حذف مىشود؟

از آيات ذيل تاء تأنيث ساكنه و تنوين را استخراج كرده و نوع تنوين را بيان كنيد

نون تأكيد چيست؟

نون تأكيد ثقليه چه وقت مفتوح و چه زمان مكسور مىشود؟

مواضعى كه جايز است نون تأكيد ملحق بشود كدام است؟

چه وقت واجب است نون تأكيد ملحق بشود؟ و براى چه ملحق مىشود؟

چه وقت واجب است قبل از نون تأكيد مضموم و چه وقت بايد مكسور گردد؟

براى چه قبل از نون تأكيد در تثنيه و جمع مؤنث مفتوح مىشود؟

نون تأكيد خفيفه بر چه داخل نشده و براى چه داخل نمىشود؟

از جملات زير افعالى كه مؤكد به نون تأكيد هستند را استخراج كرده و سپس آنها را به اصلشان پيش از الحاق نون تأكيد برگردانيد

حل المسائل الهداية في النحو - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٣ - در دو جمله زير اسماء غير منصرف را جدا كرده و سبب عدم انصرافشان را بيان كنيد؟

ط: كلمه « هارون » اسم غير منصرف است و سبب عدم انصرافش عجمه و علميّت مى‌باشد.

ى: كلمه « ثلاث » و « رباع » غير منصرف است و سبب عدم انصرافش عدل و وصف مى‌باشد.

سؤالات و تمرينات ص (٣٢)

١- شرائط مانع از صرف بودن مركّب را بيان كرده و براى آن مثالى بزنيد؟

٢- شرط مانع از صرف بودن الف و نون زائده را بيان كنيد

٣- در دو جمله زير اسماء غير منصرف را جدا كرده و سبب عدم انصرافشان را بيان كنيد؟

الف: فرجع مولى الى قومه غضبان اسفا ( طه آيه ٨٦)

ب: نحن اعلم بما يقولون‌ ( طه آيه ١٠٤)

٤- در جملات زير چرا اسماء غير منصرف در حالت جرّى كسره گرفته‌اند؟

الف: ما احسن تواضع الاغنياء للفقراء طلبا لما عند اللّه (نهج البلاغه قصار الحكم ٤٠٦)

ب: فلا اقسم بربّ المشارق و المغارب‌ ( معارج آيه ٤٠)

ج: و اشفع لى اوائل مننك باواخرها و قديم فوائدك بحوادثها (صحيفه سجاديه دعاء آيه ٤٧)

د: اذا قيل لكم تفسّحوا فى المجالس فافسحوا يفسح اللّه لكم‌ ( مجادله آيه ١١)

ه: من اعظم الفجائع اضاعة الصنايع (غرر الحكم حديث ٦٠)

٥- در كلمات ذيل اسماء غير منصرف را مشخّص كرده و سبب عدم انصرافشان را بيان كنيد؟

شعيب- سعدى- قطفان- آسية- معديكرب- اقران- ارجل- اعين بيضاء- اصنام- افّاك- مواعظ- دمشق- حدائق- شيث- حضرت موت- نساء- رواسى- قوارير- عشار- خير- سامرّاء- مروان- طمئان- هود- مريم- افصح- سكاكين- مخمس- لبنان‌